دیابت وضعیتی است که بر نحوه تنظیم قند خون توسط بدن تأثیر می گذارد. ژنتیک یک فرد می تواند احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش دهد.

اصطلاح "دیابت" به گروهی از شرایطی اطلاق می شود که بدن را از تولید یا استفاده ی مناسب از گلوکز خون باز می دارد. گلوکز قندی است که از غذاها و نوشیدنی ها به دست می آید. دیابت باعث افزایش غیرطبیعی سطح گلوکز خون می شود که می تواند به بدن آسیب برساند.

سه نوع اصلی دیابت وجود دارد:

·دیابت نوع 1 ناشی از حمله اشتباه سیستم ایمنی به بافت های سالم است. معمولا در دوران کودکی شروع می شود.

· دیابت نوع 2 کندتر پیشرفت می کند. این به شدت با سبک زندگی، مانند رژیم غذایی سرشار از قند و غذاهای فرآوری شده مرتبط است.

· دیابت بارداری در بارداری ایجاد می شود و معمولاً پس از تولد از بین می رود.

ژنتیک در همه انواع دیابت نقش دارد. این مقاله در مورد ژنتیک دیابت از جمله آزمایش ژنتیک و پیشگیری از دیابت بحث می کند.

نقش ژنتیک در دیابت چیست؟

رابطه ی بین ژنتیک و دیابت پیچیده است و بسته به نوع آن متفاوت است. افراد معمولاً استعداد ژنتیکی دیابت را به ارث می برند، که عوامل دیگری مانند چاقی می تواند باعث ایجاد آن شود.

دیابت نوع 1، نتیجه ژنتیک و عوامل محیطی است. افرادی که دارای الگوهای ژنتیکی خاصی هستند بیشتر در معرض ابتلا به دیابت نوع 1 هستند. با این حال، معمولاً یک محرک محیطی مانند ویروس نیز برای شروع بیماری لازم است.

دیابت نوع 2، ناشی از چندین عامل خطر است که شامل فعالیت بدنی کم، رژیم غذایی و اضافه وزن یا چاقی می شود. با این حال، برخی از ژن ها شانس ابتلا به دیابت نوع 2 را افزایش می دهند. دیابت نوع 2 می تواند در تعدادی از افراد یک خانواده ایجاد شود.

دیابت بارداری نتیجه بارداری است. با این حال، ژنتیک نیز خطر بارداری منجر به دیابت بارداری را افزایش می دهد.

ژنتیک خطر ابتلا به دیابت را افزایش می دهد اما تنها علت آن نیست. به عنوان مثال، انجمن دیابت آمریکا (ADA) بیان می کند که اگر یکی از دوقلوها دیابت نوع 1 داشته باشد، خطر ابتلا دیگری به این بیماری تنها 50 درصد است. اگر یکی از دوقلوها دیابت نوع 2 داشته باشد، خطر ابتلا دیگری به آن حدود 75 درصد است.

چه ژن هایی مسئول دیابت هستند؟

مطالعات بر روی این موضوع که کدام ژن ها خطر ابتلا به دیابت را افزایش می دهند، ادامه دارد. اکثر انواع دیابت پلی ژنیک هستند، به این معنی که از چندین ژن ناشی می شوند.

برای مثال، پیوندهای قوی بین ژن HLA و دیابت وجود دارد. این ژن ها عملکردهای مختلفی دارند، مانند ساختن پروتئین ها برای عملکرد سیستم ایمنی.

طبق گزارش انجمن دیابت آمریکا، اکثر افراد سفیدپوست مبتلا به دیابت نوع 1 ، دارای ژن HLA-DR3 یا HLA-DR4 هستند. ژن HLA-DR7 ممکن است خطر ابتلا به دیابت را در آمریکایی های آفریقایی تبار افزایش دهد. ژن HLA-HR9 ممکن است خطر ابتلا به دیابت را در ژاپنی ها افزایش دهد.

تحقیقات بیشتری برای کشف ارتباط بین ژن ها و دیابت در گروه های دیگر مورد نیاز است.

تغییرات در یک ژن خاص می تواند باعث ایجاد برخی از اشکال نادر دیابت شود. به عنوان مثال، دیابت شروع شده در بلوغ در جوانان (MODY) زمانی رخ می دهد که تغییری در یک ژن ایجاد شود که ظرفیت پانکراس برای تولید انسولین را کاهش می دهد. به عنوان مثال، این می تواند تغییری در ژنGCK  باشد.

عوامل خطر ابتلا به دیابت

به گزارش مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها، عوامل خطر ابتلا به دیابت به نوع آن بستگی دارد.

عوامل خطر برای دیابت نوع 1 شامل: سابقه خانوادگی و سن است، زیرا معمولاً در دوران کودکی ایجاد می شود.

عوامل خطر دیابت نوع 2 عبارتند از:

· داشتن پیش دیابت

· داشتن اضافه وزن یا چاقی

· داشتن سن بالای 45 سال

· داشتن سابقه خانوادگی دیابت

· داشتن یک سبک زندگی بی تحرک

· داشتن تشخیص دیابت بارداری فعلی یا قبلی

عوامل خطر ابتلا به دیابت بارداری عبارتند از:

· داشتن تشخیص قبلی دیابت بارداری

· به دنیا آوردن نوزاد بیش از 9 پوند(4.08 کیلوگرم)

· داشتن اضافه وزن یا چاقی

· داشتن سن بالاتر از 25 سال در هنگام بارداری

· داشتن سابقه خانوادگی دیابت نوع 2

· داشتن سندرم تخمدان پلی کیستیک(PCOS)

آزمایش ژنتیک برای دیابت

آزمایش ژنتیک، به دنبال تغییراتی در ژن یا ژن‌هایی است که می‌توانند منجر به یک وضعیت سلامتی شوند. این می تواند به افراد کمک کند تا خطر یک بیماری را در خود یا فرزندانشان تعیین کنند و اقداماتی را برای جلوگیری از آن انجام دهند.

آزمایش ژنتیک در دیابت پیچیده است زیرا هم ژنتیک و هم عوامل دیگر باعث ایجاد این بیماری می شوند. برای مثال، افرادی که دارای ژن HLA مرتبط با دیابت نوع 1 هستند، ممکن است فقط گاهی اوقات به این بیماری مبتلا شوند.

انجمن دیابت آمریکا بیان می کند که فرزندان یک مرد مبتلا به دیابت نوع 1 ، تنها 1 در 17 احتمال دارد که به این بیماری مبتلا شود. این شانس برای زنان کمتر است، با شانس 1 در 25.

آزمایش ژنتیک ممکن است به برخی افراد کمک کند تا سبک زندگی خود را برای کاهش خطر ابتلا به دیابت تطبیق دهند. آزمایش ژنتیک در MODY و سایر انواع نادر دیابت بسیار مفید است، جایی که می‌توان ژن‌های دقیقی را که باعث این بیماری می‌شوند، جستجو کرد.

پیشگیری از دیابت

چندین اقدام موثر وجود دارد که بدون در نظر گرفتن ژنتیک، می تواند خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را کاهش دهند. موسسه ملی دیابت و اختلالات گوارشی و کلیوی (NIDDK) نکاتی را برای کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع 2 در افراد پیشنهاد می کند. این نکات عبارتند از:

· کاهش وزن در صورت نیاز و حفظ وزن متوسط

· ورزش منظم و فعال ماندن از نظر بدنی

· خوردن یک رژیم غذایی متعادل

دیابت نوع 1 قابل پیشگیری نیست زیرا ناشی از ژنتیک و یک واکنش خود ایمنی است.

پاسخ به برخی از سوالات متداول در مورد دیابت و ژنتیک

آیا دیابت می تواند از فردی به فرد دیگر انتقال یابد؟

دیابت مسری نیست و از فردی به فرد دیگر منتقل نمی شود. در حالی که ژنتیک ممکن است در ایجاد دیابت نقش داشته باشد، افراد نمی توانند این بیماری را از طریق تماس به فرد دیگری منتقل کنند.

آیا دیابت ملیتوس ارثی است؟

دیابت ارثی است و می تواند از طریق خانواده ها منتقل شود. با این حال، داشتن یک یا چند فرد مبتلا به دیابت در یک خانواده به این معنی نیست که سایر افراد لزوماً به این بیماری مبتلا می شوند.

خلاصه

دیابت یک گروه رایج از شرایطی است که بر سطح گلوکز خون تأثیر می گذارد. علل دیابت شامل عوامل ژنتیکی و عوامل محیطی است.

برخی از انواع دیابت، مانند دیابت نوع 1، پیوند ژنتیکی قوی تری دارند. با این حال، این انواع هنوز ممکن است برای شروع، به یک محرک محیطی مانند ویروس نیاز داشته باشند.

چندین عامل دیگر مانند چاقی، رژیم غذایی و سبک زندگی کم تحرک، خطر ابتلا به دیابت را افزایش می دهند. افراد می توانند با حفظ وزن متوسط، خوردن یک رژیم غذایی متعادل و ورزش منظم، خطر ابتلای خود به این بیماری را کاهش دهند.

افرادی که در مورد خطر ابتلا به دیابت نگران هستند، می توانند با یک متخصص مراقبت های بهداشتی صحبت کنند.

منبع:

https://www.medicalnewstoday.com/articles/diabetes-mellitus-transmission#summary